arama

Bilim ve Sağlık Gündemi – Ekim 2019

Ekim 2019'un bilim, teknoloji, sağlık ve inovasyon alanındaki gelişmelerini sizler için derledik.
Bilim ve Sağlık Gündemi – Ekim 2019 » Tek Yol Bilim
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • Prof. Dr. Melih Bulut Prof. Dr. Melih Bulut

⌛ Tahmini okuma süresi: 9 dakika

Yayınlanma Tarihi: 11 Kasım 2019 18:45

📝 Yazar: Prof. Dr. Melih Bulut ✅ Editör: Aysuda Ceylan

Her ayın bilim, teknoloji, sağlık ve inovasyon alanındaki bize göre önemli gelişmeleri ele aldığımız köşemize hoş geldiniz.

2019 Nobel Ödülleri

Ekim ayının en önemli bilim gündemi konusu kuşkusuz 2019 Nobel Ödülleri‘nin açıklanması idi. Tıp ve fizyoloji alanında CRISPR gibi popüler teknolojileri bulanlar favori gösterilirken ödül, hiç adı geçmeyen, oksijenle ilgili çalışmalar gerçekleştirmiş kişilere verildi. İlk başta şaşkınlık yaşansa da çalışmaların önemi anlaşıldıkça ve ödülün tıp ve fizyoloji dalında verildiği; üstelik uzun süredir fizyoloji tarafının ihmal edildiği düşünüldüğünde itirazlar kısa sürede ortadan kalktı. Böylece tıbbın gelişmesi için temel bilim çalışmalarının ne kadar önemli olduğunu bir kez daha hatırlamış olduk. Kimya dalında ödül çok haklı biçimde lityum-iyon pillerini geliştiren araştırıcıların oldu. Bu yıl en büyük fırtınayı Edebiyat Ödülünün ırkçı söylemleri ile bilinen bir kişiye verilmesi yarattı.

Hedef Nobel Toplantıları

Her ayın son Cumartesi günü Bahçeşehir Üniversitesi Beşiktaş yerleşkesinde gerçekleştirdiğimiz Hedef Nobel Ekim toplantısında Prof. Dr. Tansu Salman, Tıp ve Fizyoloji Nobelinin öyküsünü harika bir şekilde anlattı. -Bilimseverleri buluşturan bu toplantılarımız saat 17.00 de başlıyor, herkese açık, ücretsiz ve kayıt gerekmiyor, sizleri de bekleriz.- 9 Ekim’de ilk kez İstanbul dışında bir Hedef Nobel etkinliği yaptık; Tansu Salman ile Trakya Üniversitesi Eczacılık Fakültesi Öğrenci Kulübünün (ETUPSA) daveti üzerine, Edirne’de coşkulu bir salonda “Antibiyotikler ve Nobel” konuştuk. Bilhassa şehir dışından her davete icabet etmeye çalışıyoruz, bilim için her yere gideriz.

Sağlıkta Yapay Zekâ

Yapay zekâ konusu çok ilgi çekiyor, Bilim Devriminin görünen yüzü olmaya devam ediyor. 2 Ekim’de Sakarya Üniversitesinde Prof. Dr. Mustafa Altındiş’in organizasyonuyla “Yaşam Bilimleri ve Sağlıkta Yapay Zekâ” paneli yaptık. Hemen ertesi gün bu sefer Acıbadem Üniversitesinin Biyoetik Günlerinde “Sağlıkta Yapay Zeka: Oyunu Değiştiren Aktör” başlıklı, izleyicilerin salonu doldurduğu bir etkinlik gerçekleşti. Bahçeşehir ve İstinye Üniversitelerinde kurulan yapay zekâ öğrenci topluluklarına kısa sürede yüzlerce öğrenci kayıt oldu. Bizlere düşen görevin bu ilgiyi pozitif sonuçlar doğuracak şekilde yönetmek olduğunu düşünüyorum.

2Tech Buluşmaları

İstanbul’da sağlık ve yaşam bilimleri inovasyon ekosisteminin önde gelenleri her ayın ilk Cuma günü “2Tech” adı altında bir araya geliyor. Ekim ayının konusu “Diyabet ve Teknolojik Gelecek” idi, bu alanda çalışan startup grupları sunum yaptı. Toplantıya yatırımcı ve girişimcilerin gösterdiği ilgi ile sonrasındaki sosyalleşme ortamının enerjisi, şüphesiz ekosistemimizin büyük bir hızla geliştiğini gösteriyor.

Kongreler

35. Kardiyoloji ve 37. Çocuk Cerrahisi kongrelerinde bu uzmanlık dallarının dışındaki yeniliklere yer verilmesi çok sevindiriciydi. Kardiyologlar ve pediatrik cerrahlar bilim ve teknolojideki gelişmeleri yakından takip ediyorlar. Bir çocuk cerrahı olarak, meslekdaşlarımın “Tıpta Yeni Ufuklar” panelimize gösterdiği yoğun ilgi beni ayrıca mutlu etti. Aslında Türkiye’de hekimler ve tüm sağlıkçılar kendi dallarında ki gelişmeleri yakından takip ediyorlar. Bu hızlı değişim döneminde biraz da başka alanları böyle oturumlarla gözden geçirmelerinde yarar var. Biz hazırız, bu yöndeki her çağrıya cevap veriyoruz. Örneğin gelecek ay Halk Sağlığı Uzmanlar Derneğinin Kongresinde “Tıpta İnovasyon” başlıklı bir panel gerçekleştireceğiz.

Kadın Mucitler

Dünyanın en çok kadın mucit çıkaran ülkesinin Togo olduğunu biliyor muydunuz? Ekim ayında bunu da öğrendik. İkinci Uganda, dördüncü Liberya, beşinci Ruanda, yedinci Botswana olmak üzere ilk 10’da 5 Afrika ülkesi var. Tabii zor şartlar ailenin yükünü sırtlayan kadınları yaratıcı olmaya itiyor, öyle ki Togo’da erkeklerden çok kadınlar patent başvurusunda bulunmuş. İnovatif Hemşirelik Derneği Başkanı Dr. Yeliz Doğan Merih’ten aldığım son bilgilere göre bizim hemşirelerimiz de patent ve ürünleştirme konusunda önümüzde dönemde güzel haberleri paylaşacaklar.

Sağlıkta İnovasyon

11-13 Ekim’de Bodrum’da Sağlıkta İnovasyon etkinliği düzenlendi ve öğrendiğime göre çok da başarılı olmuş. Bunlar güzel gelişmeler. Aslında İstanbul’da gündelik hayatın giderek daha da zorlayıcı olması İzmir ve Muğla bölgelerine yoğun bir beyaz yakalı göçüne neden oluyor, buralarda inovasyon ekosisteminin, blokzincir teknoloji vadisi gibi yeni oluşumların yeşermemesi için hiçbir sebep yok. Etkinliği düzenleyen Sibel Tunalı’yı kutluyoruz.

Güzel çalışmalara bizden “Hep destek tam destek”.

10-11 Ekim’de kardeşim Prof. Dr. Esat Yılgör’ün davetiyle Mersin Sistem Cerrahi Tıp Merkezinde bir grup hekim ve kurum çalışanlarıyla beraber olma, onlara hitap etme fırsatı yakaladım. Yenilikleri çok yakından izlediklerini görmek, kurumdaki hasta ve çalışan odaklı hizmet anlayışı beni çok mutlu etti. Bu vesileyle hep methini duyduğum Alzheimer Derneği Mersin Şubesinin devlet kurumlarıyla birlikte yürüttüğü Yaşlı Yaşam ve Palyatif Bakım Merkezini ziyaret ettim, gururla duygulandım. Prof. Dr. Aynur Özge’nin liderliği, gönüllülerin iyi niyeti, devlet ve yerel yönetim yetkililerinin işbirliğine açık olması bir araya gelince harikalar yaratılmış. Hepimize örnek olmasını diliyorum.

Nadir Hastalıklar

14 Ekim’de Intergen’in kurucuları Dr. Gülay ve Serdar Ceylaner’in davetiyle Ankara’da Nadir ve Tanısız Hastalık Gönüllüleri’nin, “Artık Yetim Değiliz” isimli toplantısına katıldım. Hasta dernekleri, ilgili bakanlık yetkilileri, araştırmacılar, benim gibi gönüllüler bir arada neler yapabileceğimizi tartıştık. Ülkemiz için nadir olmayan, Nadir Hastalıklar konusuna Prof. Dr. Adil Mardinoğlu ve Prof. Dr. Hasan Türkez’in Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanlığının yeni yönetimi olarak sahip çıkması ayrıca sevindirici bir gelişme. İşbirliği ve özveri ile hep birlikte bu zor sorunun altından kalkacağımıza ve bu konuda da kısa sürede hızla mesafe alacağımıza inanıyorum. İstanbul Medeniyet Üniversitesinin köklü Nadir Hastalıklar Öğrenci Kulübünden sonra İstinye Üniversitesinde de ilgili bir kulüp kurulması ve ortak çalışma kararları Ekim ayının bir başka güzel gelişmesiydi.

Gelişen Teknoloji ve Bilim İnsanları

Saniyede 100 milyar kare ultra-hızlı fotoğraflama teknolojisi sayesinde aynaya çarpıp yansıyan bir ışık fotonunu sosyal medyada izledik, aynı karadelik fotoğrafı gibi. Kimbilir her gün gelişen teknolojiler sayesinde neleri kolayca gözle görebilir hale geleceğiz? İşte toplum da bu olan bitene kayıtsız kalmıyor ve İpsos’un dünya çapında yaptığı araştırmaya göre bilim insanları en çok güvenilen meslek grubu oluyor. İkinci sırada doktorlar, üçüncü sırada öğretmenler var. Bu sıra ülkemizde de aynı. En güvenilmez meslekleri zaten tahmin edersiniz, buraya yazmama gerek yok. Bu araştırmada sevindirici pek çok bulgu var. En önemlisi de toplumda bilim karşıtlığının sosyal medyada pompalandığı kadar fazla olmadığı. Onlarla ilgili paylaşımlar yaptıkça bilim karşıtlığına boşuna prim vermiş oluyoruz, aynı şiddet içeren paylaşımlarda olduğu gibi… Görmezden gelmek ve kendi gündemimizi takip etmek yapılabilecek en doğru şey.

Ekim ayında Kipchoge isimli maraton koşucusu imkansızı başardı ve parkuru iki saatin altında tamamladı. Maratonda rekor işleri diğer atletizm dallarından farklı olsa da bu muazzam başarı bilim insanlarının desteği ile gerçekleşti. Konularının uzmanı 180 kişi bu koşucu için çalıştı, emek verdi ve bu sonuç alındı. Artık Bilim Devrimi çağındayız, başarmak için bilimden alabildiğine yararlanmalıyız.

HIMSS’19 Eurasia

Ekim ayının sonunda Türkiye önemli bir uluslararası sağlık kongresine ev sahipliği yaptı, HIMSS Eurasia. Dijital hastane denilince dünyada ilk akla gelen yapı olan “Hospital Information and Management Systems” kongreleri artık biraz da dijital sağlık etkinlikleri haline geliyor. Yoğun yerli ve yabancı uzman ilgisi, oturumlardaki konuşmacılarımızın kalitesi, bilişim firmalarımızın geldiği düzeyi izlemek sevindiriciydi. En sevindirici olan ise dünyada ABD’den sonra en fazla sayıda dijital hastaneye sahip olmamızdı. EMRAM skorlamasına göre 6 düzeyinde 167, en yüksek mertebe olan 7 düzeyinde 3 (Tire, Ödemiş Devlet ve Yozgat Şehir Hastaneleri) kurumumuz var. Bu kurumlarımızın dijitalleştikçe daha da iyi yönetilmesini ve özel kurumlarımızın dijital hastane konseptine sahip çıkmasını temenni ediyoruz. Ayrıca, dileyelim ki bir gün, dijital sağlık kaydı başarılarımız toplumda sağlık risklerini belirleme ve ilk basamak hizmetleriyle birlikte de ele alınabilir.

Ekim ayında burada ele alamadığımız birçok gelişmeyi sosyal medyadan izlediğinizi tahmin ediyorum. Bilhassa Linkedin ve Twitter bilim, teknoloji ve sağlıkta, inovasyondaki gelişmeleri izlemek için ideal mecralar. Genç arkadaşlarımın Instagram merakını biliyorum ama bilimseverlerin buralara da bakması, konularındaki bilim insanlarını yakından izlemesi gerekiyor.

Bilim ve sağlıkla kalın.

Bilimsel gelişmelerden anlık haberdar olmak için Telegram kanalımıza abone olabilirsiniz.
Tek Yol Bilim’i Bundle uygulamasından takip edebilirsiniz.