arama

Koronavirüs Psikolojisi: Karantinadaki Ruhsal Durumumuz

COVID-19 (koronavirüs) pandemisi sürecinde yaşanan duygu bozuklukları neler? Bu duygularla nasıl baş ederiz? Kimler risk grubunda? Gelin birlikte inceleyelim.
Koronavirüs Psikolojisi: Karantinadaki Ruhsal Durumumuz - Tek Yol Bilim
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • paylaş
  • Mehmet Poyrazoğlu

⌛ Reading time: 8 minutes

Yayınlanma Tarihi: 03 Mayıs 2020 20:00

📝 Yazar: Mehmet Poyrazoğlu ✅ Editör: Aysuda Ceylan

2019 yılının aralık aylarında başlayan ve tüm dünyayı esir alan koronavirüs salgını bizim, çevremizdekilerin ve tüm insanların ruhsal durumunu olumsuz biçimde etkilemekte ve strese yol açmaktadır. Bu hastalığa karşı hissedilen duygular ve gösterilen davranışlar kişiden kişiye değişebilir. Bu durum bazı kişilerde anksiyete ve bunalıma yol açarken bazı insanlarda ise yoğun duygu-durum değişimleri görülebilir.

Karantina ve Sosyal Mesafe

            Karantina; Aşırı bulaşıcı bir hastalığa yakalanmış kişilerin, o hastalığın yayılmasını ve diğer insanlara da bulaştırmasını önlemek amacıyla kişinin hareketlerini, günlük işleyişini minimum düzeye indirmesi ve kendisini kısıtlamasıdır. Karantinadakiler hastalığı kaptığı tahmin edilen kişilerdir. Bu kişilerin karantinaya alınmalarındaki amaç eğer taşıyıcılarsa öbür insanların hastalığı kapma olasılıklarını azaltmaktır. Bu durum hem karantinadaki kişi için hem de her an hastalığı kapacağım korkusundaki kişi için oldukça yıpratıcı bir süreç olabilir.

            Sosyal mesafede ise insanlar mümkün olduğunca diğer insanlarla temastan kaçınmaya çalışırlar. Karantina ve sosyal mesafe ile birlikte insanlar hareket alanlarını kısıtlayarak kendilerini toplumdan izole etmeye çalışmışlardır.

            Tarihteki ilk karantina, cüzzam için 1127 yılında Venedik’te uygulanmıştır. Bundan 300 yıl kadar sonra ise tarihin en büyük salgınlarından olan veba için İngiltere’de büyük ölçekte bir karantina uygulanmıştır. Bu yüzyılda ise karantinalar, 2003 yılında SARS Virüsü salgını ve 2014 yılında Ebola virüsü salgını sırasında yapılmıştır. Şu anda hala salgın durumunda bulunan koronavirüs için dünyada çoğu ülkede karantina uygulanmaktadır.

Salgın ve Karantinada Yaşanan Duygular

          Dünyadaki insanların bu kadar birbirine bağlandığı, sosyalleştiği ve her şeyin küreselleştiği bu çağda herkesin eve kapanması ve diğer insanlarla olan iletişimini kesmeye çalışması pek çok bunalıma ve sıkıntıya yol açabilir. Sevilen kişilerden ayrı kalmak, özgürlüğün kısıtlanması, her şeyin belirsiz olması ve her an hastalık kapacağım korkusu insanların ruh halini etkileyecek sıkıntılara yol açabilir. Öfke patlamaları, obsesif takıntılar, kendine ve çevresindekilere zarar verme girişimleri, karantinadan kaçma girişimleri gibi davranışlar görülebilir. Verilen ruhsal tepki ve davranışları şu şekilde sıralayabiliriz:

  • Kişinin kendisi ve yakınları hakkında duyduğu korku ve endişeler
  • Uyku ve yeme düzenindeki değişiklikler
  • Öfke, matem, suçluluk hisleri
  • Tükenmişlik sendromu
  • Alkol, tütün bağımlılığında artış

Karantina sırasında aynı zamanda akut stres bozukluğu, travma sonrası stres bozukluğu, depresyon ve yaygın anksiyete bozukluğu gibi ruhsal bozukluklar da görülebilir. Karantina sürecindeki insanlar başkalarıyla temas ettiğinde hem kendileri için hem de karşısındaki insan için suçluluk, öfke, üzüntü duyabilirler. Karantinadan sonra bile el yıkama, temas etmeme gibi alışkanlıklar uzun süre korunabilir ve normal yaşama adapte olmak zaman alabilir.

Karantinadaki Risk Faktörleri

  • Kısıtlanmış yaşam alanı yüzünden yaşam rutini belirgin biçimde bozulur. Kişi kendisini öbür insanlardan uzak tuttuğu için yalıtılmış ve engellenmiş hisseder. Bu da sıkıntıya ve bunalıma yol açar.
  • Çoğu insan maske gibi yeterli kaynaklara ve ilaca ulaşmakta güçlük çekmektedir.
  • Karantina ve salgın süreci ile ilgili yanlış ve yetersiz bilgiler insanlarda belirsizlik ve korku hissine yol açar. Karantinanın uzun olması ve ne zaman biteceğinin bilinmemesi de insanları tedirginliğe sürükler.
  • Başka insanların ve kendisinin enfekte olduğu ile ilgili düşünceler de insanları yorar ve ruhsal bozukluklara yol açar.

Bu risk faktörleri insanlarda anksiyeteye, bunalıma, çöküntüye neden olabilir. Uygun destek ve yardımla kişiler karantina sırasında ve sonrasında yaşadıkları bu duygulardan kurtulabilir ve normal yaşama uyum sağlayabilirler.

Kimler Risk Grubunda?

  • Geçmişte ve şu anda ruhsal bozukluğu bulunanlar: Karantina ve salgın durumu önceden bulunan ruhsal bozukluğun artmasına sebep olabilir.
  • Alkol, madde bağımlılığı olan kişiler: Bu kişiler yoksunluk, stres ve ani duygu-durum değişikliklerinden dolayı olumsuz yönde etkilenirler.
  • Sağlık çalışanları: Virüsle çok yakın temasta çalışmaları, etraflarında sürekli ölen birilerini görmeleri ve her an o durumda olabileceklerinin bilinçlerinde olmaları nedeniyle bunalıma, strese ve ruhsal bozukluklara en çok yatkın olan risk gruplarındandır.
  • Yaşlılar: Hastalığın öldürme oranı en yüksek yaş grubunda oldukları için stres ve sıkıntı yaşayabilirler.
  • Hamileler: Bebeklerinin sağlığını düşündükleri için geleceğe ilişkin kaygı duyabilirler.
  • Bilişsel bozukluğu olan kişiler: Kendi bakımlarını başkaları yaptığı ve kendilerine bakma olasılıkları düşük olduğu için tedbir almakta zorlanabilirler.

Bu virüse karşı olan tün edişeler ve kaygılar normaldir. Çünkü vücut tehlike anlarında strese başvurarak kişinin bu anları atlatmasını sağlar. Bir bakıma hayatta kalma içgüdüsüdür. İçinde bulunduğumuz durumu ve yaşadıklarımızı kabul edersek süreci çok daha kolay atlatabiliriz. Dikkat edilmesi gereken nokta bu durumun günlük işleyişinizi ne derecede etkilediğidir. Sürekli aklınız virüsteyse uyku, yeme düzeninizi etkiliyor ve sürekli sizi kaygılandırıyorsa bu durum ciddi anlamda hayatınızı yönlendiriyor ve etkiliyor demektir.

Karantinadaki Ruhsal Bozukluklarla Baş Etme

          Karantina sürecinde yaşadığımız kaygıyı, sıkıntıyı stresi ve ruhsal bozuklukların etkilerini en aza indirmek için yapabileceğimiz çok sayıda koruyucu faktör vardır. Bu koruyucu faktörler bizi karantinanın olumsuz etkilerinden korur ve karantina sonrası normal hayata adapte olmamızı kolaylaştırır.

  • Sağlıklı ve dengeli beslenmeye dikkat edilmelidir
  • Düzenli egzersiz yapılmalıdır. Terapiden sonra insana en iyi gelen şeylerden birisi fiziksel aktivitedir. Kısa bir egzersiz programı, meditasyon gibi aktiviteler sizi zinde ve sağlıklı tutacaktır.
  • Alkol ve madde kullanımından kaçınılmalıdır.
  • Sürekli kriz durumuyla ilgili haberlere maruz kalmaktan kaçınılmalıdır. Sürekli kendinizi virüs ve karantinayla meşgul etmek sizi zihinsel ve fiziksel olarak yıpratacaktır.
  • Sevdiğiniz aktivitelere, uzun zamandır yapmayı planladığınız hobilerinize vakit ayırabilirsiniz.
  • Yakınlarınızla iletişim halinde olmak, onlara nasıl hissettiğinizi anlatmak ve onların yaşadıklarını dinlemek sizi yalnızlık hissinden kurtaracaktır.
  • Doğru bilgi almak, yeterli malzemeye ulaşmak ve karantinanın mümkün olduğunca kısa tutulması da insanların ruh sağlığını olumlu yönde etkileyecektir.

Sonuç Olarak

          Herkesin sizinle birlikte bu zorlu dönemden geçtiğini unutmayın. Kendinize odaklanın, yaptığınız işlerle meşgul olun. İnsanlarla duygularınızı paylaşın, hijyeninize dikkat edin ve konrolünüzdekilere odaklanın. Sabah uyanıp aynaya baktığınızda gördüğünüz kişi için yaşayın. Rutininizi bırakmayın ve sevdiğiniz şeylere odaklanın. Bunlar psikolojik ve fiziksel sağlığınızı arttırır ve zamanla iyi hissettiğinizi göreceksiniz. Fakat tüm bunlara rağmen hala günlük işlevinizin bozulduğunu hissediyorsanız yapmanız gereken en iyi şey alanında uzman bir psikolog ya da psikiyatristten yardım almaktır. Kendinizi fazla travmatize edecek durumlara maruz bırakmayın ve ruh sağlığınızı korumak için çaba gösterin.

Kaynaklar

  1. https://psikolojiagi.com/covid-19-ile-bas-etme-yollari-ve-psikolojik-saglik/
  2. Taş, C., Güneş, İ. (2020), Corona Krizine Nasıl Etkili Yanıt Verilir, Face COVID kitapçığı
  3. https://npistanbul.com/koronavirus/coronavirus
  4. https://www.psikiyatri.org.tr/TPDData/Uploads/files/KarantinaCOVID.pdf
  5. Millon, T., Grossman, S., Millon C., Meager, S. ve Ramnath, R. (2019), Modern Yaşamda Kişilik Bozuklukları, John Willey&Sons, Inc., İstanbul, Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları

Spotify benzeri hesap kullanmayanlar buradan da dinleyebilirler.
  • MELEK
    3 ay önce

    Bilgilendirici bir yazı olmuş.

    6
    yorum beğen